Financieel Dagblad: Jaarrekeningen gemeenten geraakt door zorgchaos

Financieel Dagblad: Jaarrekeningen gemeenten geraakt door zorgchaos

De chaos in de administratie van contracten tussen zorginstellingen en gemeenten, waarvoor accountants al geruime tijd waarschuwen, begint nu gevolgen te krijgen. Circa 80 van de in totaal 393 gemeenten in Nederland halen de deadline van 15 juli voor het inleveren van de jaarrekening 2015 niet. Bovendien zal circa de helft van de gemeenten geen goedkeurende verklaring krijgen van hun accountant.

Tot die schatting komt de beroepsorganisatie van accountants, de NBA. De jaarrekeningen zijn later dan andere jaren omdat accountants nog niet klaar zijn met hun controle. Volgens Robert Mul, hoofd beleid en beroepsontwikkeling bij de NBA, is de vertraging het directe gevolg van de overdracht vorig jaar van taken op het gebied van jeugd, werk en ouderenzorg naar de gemeenten. Met deze enorme operatie is zo’n € 10 mrd gemoeid.

De accountants zeggen dat zij lang op de noodzakelijke informatie hebben moeten wachten. Gemeenten waren laat met het aanleveren van informatie, deels omdat zij op hun beurt weer moesten wachten op de zorginstellingen. De chaos is volgens de accountants zo groot dat het voor hen in veel gevallen lastig is om vast te stellen of het geld volgens de geldende regels is uitgegeven. Vandaar dat in een groot aantal gevallen de goedkeurende accountantsverklaring zal ontbreken.

Wachten

De koepel van de gemeenten, de VNG, legt de schuld voor de vertraging voor een deel weer terug bij de accountants. ‘Veel gemeenten moeten wachten op accountants (en dus niet andersom)’, schrijft de VNG. De NBA is volgens de koepel veel te laat (op 21 juni) met een handreiking aan zijn eigen achterban gekomen over de aanpak van de controle, de zogenoemde audit alert.

Het niet halen van de deadline kan leiden tot het opschorten van de uitkering uit het Gemeentefonds of kortingen op specifieke uitgaven. De gemeenten die te laat zijn hebben van het ministerie van Binnenlandse Zaken nog een maand uitstel gekregen. Het ontbreken van een goedkeurende accountantsverklaring kan aanleiding geven tot een moeizaam gesprek met de gemeenteraad.

Verschillende soorten contracten

Een belangrijk probleem is dat de gemeenten allerlei verschillende soorten contracten hebben afgesloten met de zorginstellingen. Al die contracten individueel controleren is inefficiënt en vergt te veel capaciteit van de accountants. Vandaar dat de NBA eerder dit jaar pleitte voor een pragmatische afhandeling van de contracten tussen gemeenten en zorginstellingen, waardoor de controle makkelijker wordt. Volgens de NBA hadden de gemeenten daar geen oren naar. De VNG zegt dat juist de gemeenten steeds hebben aangedrongen op een pragmatische aanpak, alleen bedoelen zij daar wat anders mee, namelijk een ander soort accountantscontrole.

Oordeelsonthouding

Accountants zeggen ook aan te lopen tegen het probleem dat gemeenten niet heel zwaar tillen aan de accountantscontrole. ‘Verschillende gemeenten hebben tegen hun accountant gezegd: doe mij maar een oordeelsonthouding. Zo’n houding is in het bedrijfsleven ondenkbaar’, aldus Mul. De VNG bevestigt dat gemeenten eerder dit jaar al om een verklaring met beperking of oordeelsonthouding hebben gevraagd, maar pas toen duidelijk was dat een goedkeurende verklaring er niet meer in zat.

De VNG trekt uit de ervaringen van dit jaar de conclusie dat de controle structureel anders opgezet moet worden, maar zegt daar nog niet echt gehoor voor te vinden bij de NBA. Mul begrijpt dat wethouders dat willen, maar hij is benieuwd wat raadsleden daarvan vinden. De gemeenten denken overigens na over de oprichting van een eigen accountantsdienst, bevestigt de VNG. Een concreet plan ligt er nog niet.

De chaos rondom de decentralisatie van zorgtaken naar de gemeente zorgt er ook voor dat verschillende zorginstellingen te laat zijn met de jaarrekening. Volgens Rob Leensen, partner bij EY en voorzitter van accountantsplatform Coziek, is duidelijk te zien dat zorginstellingen meer dan andere jaren problemen ervaren. De jaarrekeningen zouden op 1 juni ingediend moeten zijn.

‘Door financiële problemen en een toename in de verantwoordingen die instellingen moeten afleggen, is 1 juni in steeds meer sectoren dan alleen de ggz een uitdaging’, zegt Leensen. De Inspectie voor de Gezondheidzorg (IGZ) was donderdag niet in staat om cijfers te geven over het precieze aantal zorginstellingen dat de jaarrekening nog niet heeft ingediend.

Problemen ggz

Een probleem met de jaarrekeningen speelt al langer in de geestelijke gezondheidzorg (ggz). Zo’n driekwart van de grote ggz-instellingen heeft op dit moment de cijfers nog niet ingediend, blijkt uit gegevens van inkooporganisatie Intrakoop. ‘Een deel zal dit voor de vakantie nog regelen, maar ik denk dat ongeveer de helft dan nog niet klaar is’, zegt Leensen van platform Coziek, dat onderdeel uitmaakt van accountantsvereniging NBA.

In de ggz heerste over de jaren 2013 en 2014 al veel onduidelijkheid over declaraties. Sinds de overgang van een deel van de ggz naar gemeenten is die onduidelijkheid alleen maar groter geworden. In mei van dit jaar kregen de instellingen voor het derde jaar op rij uitstel voor het deponeren van de jaarrekening, tot 1 december.

Verpleging en verzorging

Ook in andere sectoren spelen de problemen. Een op de vijf verpleeghuizen, verzorgingshuizen en thuiszorginstellingen zou de jaarrekening nog niet hebben ingediend, blijkt uit een analyse van Intrakoop begin deze maand. Volgens Leensen ligt dat percentage inmiddels al lager, maar een concreet getal kan hij niet noemen. ‘Er zit wat vertraging in de gegevens die Intrakoop verzamelt.’

Als zorginstellingen niet voldoen aan de verplichtingen die ze hebben ten opzichte van banken, zoals het op tijd indienen van de jaarrekeningen, kunnen zij te maken krijgen met een hogere renteopslag over de leningen. Die renteopslag is bij veel ggz-instellingen al verhoogd, bevestigen bronnen aan het FD. Sinds de problemen met jaarrekeningen in 2013 ontstonden, zou de renteopslag bij verschillende instellingen al met 1% gestegen zijn.

Financieel Dagblad: Accountants waarschuwden vergeefs voor zorgchaos

Financieel Dagblad: Accountants waarschuwden vergeefs voor zorgchaos

Opnieuw eindigt een hervorming in de zorg in administratieve chaos. Honderden zorginstellingen dreigen geen goedkeuring van de jaarrekening te krijgen.Dit jaagt de zorgkosten op. ‘Als de zorgverlening aan burgers maar gewoon doorgaat.’Dat is de mantra waarmee zorgverleners, gemeenten en het ministerie van Volksgezondheid op 1 januari 2015 een ongekende reorganisatie inde zorg ingaan. Zo’n €4 mrd aan zorgtaken gaat van het Rijk naar gemeenten en hoe die operatie in zijn werk gaat,is pas op het laatste moment duidelijk. Contracten tussen zorginstellingen en gemeenten kwamen daar door tot stand onder stoom en kokend water, zegt Marita de Hair, voorzitter van de commissie gemeenten binnen de beroepsorganisatie van accountants NBA. ‘Hoe die miljarden goed geadministreerd en verantwoord moeten worden, was van later zorg.’ Later is inmiddels nu. Accountants zijn begonnen met het controleren van de jaarrekeningen 2015 van zorginstellingen en gemeenten en stuiten op grote problemen. Volgens Robert Mul, hoofd beleid en beroepsontwikkeling bij de NBA, lopen gemeenten en zorginstellingen een goede kans dat een goedkeurende verklaring voor hun jaarrekening uitblijft. Banken hebben in dat geval de mogelijkheid de lening aan de zorgverlener op te zeggen of de rente te verhogen, waardoor de kosten voor deze bedrijven stijgen. Dat probleem speelt bij gemeenten niet. De BankNederlandseGemeenten (BNG)heeft dergelijke clausules niet opgenomen in de financieringscontracten met gemeenten.Wel wacht wethouders een lastig gesprek met de gemeenteraad als de jaarrekening niet wordt goedgekeurd. Om de zorgverlening doorgang te laten vinden hebben gemeenten voorschotten betaald aan de zorgverleners. De vraag is nu: hoe weetje als gemeente datje ook dat hebt gekregen waarvoor je hebt betaald? Tot hun schrik zien accountants dat gemeenten die controletaak nu massaal bij hen neerleggen. Zij vragen accountants alle individuele contracten van gemeenten met zorginstellingen door te vlooien of er geleverd is wat was beloofd, en of dat is gebeurd conform de eisen in de contracten. Dat is gekkenwerk, zegt Rob Leensen, inkomend voorzitter van de commissie zorg bij de NBA. ‘Het gaat om grofweg zo’n 25.000 contracten, die we in enkele maanden zouden moeten controleren.We zouden onze staf in die periode moeten vertienvoudigen.’ De kans is bovendien groot dat de controle tot andere dan goedkeurende accountantsverklaringen zal leiden. De situatie van de gemeenten lijkt enigszins op de problemen die ziekenhuizen in 2013 hadden na invoering van een nieuw declaratiesysteem. Destijds werd gekozen voor uitstel van deponering en een hersteloperatie. Dat was mogelijk omdat het ging om een veel kleiner aantal spelers. Maar met zo’n duizend zorginstellingen en bijna 400 gemeenten is achteraf alles rechtbreien onbegonnen werk, stelt de NBA. De organisatie pleit daarom voor een pragmatische oplossing. Gemeenten moeten overwegen hun contracteisen voor 2015 bij te stellen om zo in overleg met zorgverleners tot een afrekening 2015 te komen. De Hair schetst een analogie met lantaarnpalen: als de gemeente een factuur heeft gekregen voor de tien bestelde palen en burgers niet klagen over onverlichte straten, durf er dan van uitte gaan dat het in orde is. En laat het idee los dat de accountant de lantaarnpalen telt en de kleur van het licht controleert. Accountants kunnen dan volstaan met één steekproef voor alle gemeentelijke contracten per zorginstelling. Met deze pragmatische aanpak maken gemeenten en zorginstellingen ook capaciteit vrij om het beter te regelen voor de toekomst. De accountants bespeuren bij de betrokken partijen nog steeds geen grote urgentie als het gaat om administratie en verantwoording. Mul: ‘Tot een zorginstelling failliet gaat of er fraude boven water komt. Dan vindt iedereen het ineens wel vreselijk belangrijk.’

Financieel Dagblad: Raadsleden verliezen invloed op regionale samenwerking

Financieel Dagblad: Raadsleden verliezen invloed op regionale samenwerking

Het risico is groot dat raadsleden nog meer dan nu al het geval is hun greep verliezen op de regionale samenwerkingsverbanden, waarin hun gemeente met buurgemeenten participeert. Raadsleden stellen dan nog wel ieder jaar de contributie vast voor die samenwerkingverbanden, maar kunnen er geen wezenlijke invloed op uitoefenen. Daarvoor waarschuwde voorzitter Jacques Wallage van de Raad voor het openbaar bestuur (Rob) woensdag bij de presentatie van een rapport hierover. Volgens Wallage dreigt de lokale bemoeienis met de bovengemeentelijke samenwerkingsverbanden zodoende ‘een papieren tijger’ te worden. ‘Dan is er sprake van een democratisch tekort dat vroeger of later het lokale draagvlak zal aantasten.’ Directe aanleiding voor het Rob-advies is de grote decentralisatieoperatie per 1 januari van dit jaar. Het Rijk hevelde toen de jeugdzorg, grote delen van het arbeidsmarktbeleid en de langdurige zorg voor ouderen en gehandicapten over naar de gemeenten. Om dit nieuwe takenpakket aan te kunnen, zijn veel lokale overheden nog intensiever met elkaar gaan samenwerken in bovenregionale samenwerkingsverbanden. Wallage begrijpt dit: ‘Voor deze decentralisaties ligt een grotere schaal dan de gemeenten nu vaak hebben voor de hand.’ Maar gemeentelijke herindelingen zijn niet populair en zodoende is er volgens hem maar één weg: een samenwerkingsverband. Keerzijde hiervan is wel dat veel raadsleden het gevoel hebben dat ze hierop onvoldoende controle kunnen uitoefenen. Ze missen het overzicht van wat daar gebeurt en vaak hebben ze niet genoeg inhoudelijke betrokkenheid, aldus de Rob. Wat Wallage betreft moet dit anders. Raadsleden kunnen bijvoorbeeld ‘rapporteurs’ benoemen die permanent kritisch bekijken wat er in de samenwerkingsverbanden gebeurt. Gemeenteraden die samen een samenwerkingsverband bestieren, kunnen onderling afstemmen welke raad welk samenwerkingsverband extra onder de loep neemt en de collega-raden informeert. Ze kunnen ook hun eigen wethouders vaker ter verantwoording roepen over wat zij bovengemeentelijk uitspoken. Wethouders moeten het ook zélf als hun taak zien om hun raad bij het samenwerkingsverband te betrekken en de raad een oordeel te laten vellen over de besluiten vóór zij er al zelf allerlei knopen hebben doorgehakt. Ook de provincie zou als ‘bewaker van de kwaliteit van het openbaar bestuur’ meer aandacht besteden aan de samenwerkingsverbanden.

Financieel Dagblad: Accountants vrezen chaos bij zorgcijfers

Financieel Dagblad: Accountants vrezen chaos bij zorgcijfers

Accountants in de zorg vrezen voor chaos bij de controle van de jaarrekeningen van de honderden zorginstellingen die zaken doen met gemeenten. Zorgaanbieders en gemeenten hebben ingewikkelde contracten afgesloten in het kader van de Wmo en de Jeugdwet.

Accountants waarschuwen voor de uitvoerbaarheid en controleerbaarheid van deze contracten.

Dat zegt Marco Walhout, partner bij Deloitte en voorzitter van Coziek, sectorcommissie van de beroepsorganisatie van accountants.

Coziek stuurde onlangs een brief aan bestuurders van instellingen voor ggz-, ouderen-, gehandicapten- en jeugdzorg, waarin ze oproept onduidelijkheden in contracten snel op te lossen, voordat binnenkort de eerste accountantscontroles beginnen en de contracten voor 2016 worden afgesloten.

‘De problemen met de persoonsgebonden budgetten hebben de afgelopen maanden veel aandacht gekregen’, zegt Walhout. ‘Maar voor de zorginstellingen die afhankelijk zijn van de Wmo- en jeugdzorgbekostiging dreigt evengoed een flink probleem.’ Wanneer accountants hun jaarrekeningen niet goed kunnen controleren, zullen ze deze niet goedkeuren. In dat geval voldoet een instelling niet meer aan de afspraken met de bank, met negatieve gevolgen voor de financiering en rentevoorwaarden.

Gemeenten hebben sinds dit jaar een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de zorg voor ouderen en gehandicapten en de jeugdzorg overgenomen van het Rijk. Tot deze decentralisatie van taken is pas vlak voor invoering definitief besloten, waardoor contracten tussen zorgaanbieders en gemeenten erg laat tot stand zijn gekomen. Dat is de uitvoerbaarheid van de contracten niet ten goede gekomen, zien de accountants.

Walhout: ‘Zorgaanbieders hebben te maken met veel contracten met allemaal andere regels die niet helder of slecht uitvoerbaar zijn. Het is voor een accountant alleen moeilijk vast te stellen of zorg daadwerkelijk is geleverd.

Maar dat wordt wel door gemeenten gevraagd.’

Bij de ziekenhuizen en in de geestelijke gezondheidszorg speelden eerder vergelijkbare problemen.

Daar zijn onduidelijkheden in contracten uiteindelijk op een landelijk uniforme manier rechtgezet en zijn alle cijfers aan extra controles onderworpen. Dat was een enorme operatie, maar een dergelijke oplossing is in dit geval niet mogelijk, waarschuwt Walhout: ‘Met 90 ziekenhuizen en 9 zorgverzekeraars was die problematiek nog relatief overzichtelijk. Hier heb je te maken met honderden gemeenten en zorgaanbieders.’

Pagina 4, 03-09-2015 © Het Financieele Dagblad